Wikipedia

Pomoc:Przypisy

(Przekierowano z Wikipedia:Uwagi)

Skocz poniżej nawigacji.

Poradnik stosowania przypisów w formie wideo
Ta strona w pigułce:
  1. Przypis postaw zawsze, gdy skończysz pisać używając źródła, na końcu tekstu stworzonego na jego podstawie.
  2. Jeżeli w kilku akapitach użyłeś tylko jednego źródła, postaw dany przypis na końcu każdego z akapitów.
  3. Do uźródławiania list wypunktowanych stosuje się podobną zasadę jak do akapitów. Jeżeli jeden przypis dotyczy całej listy, przypis postaw przed dwukropkiem, który ją rozpoczyna.

Przypisy, w postaci przypisów bibliograficznych, na Wikipedii są jedną z podpór autentyczności naszego projektu. Stosowanie przypisów nakazuje zasada weryfikowalności. Pamiętaj, że to Ty, drogi Autorze, jesteś odpowiedzialny za teksty, które tworzysz.

Kiedy stosować przypisy?

Pisząc fragment tekstu na podstawie danego źródła, przypis postaw, gdy skończysz czerpać z niego informacje. Gdy, używając tylko jednego źródła, stworzysz kilka akapitów – przypis powinien pojawić się na końcu każdego z nich[1]. W języku polskim przypis stawia się przed znakami interpunkcyjnymi (kropka, przecinek, dwukropek)[a].

Może zdarzyć się sytuacja, w której w jednym akapicie będzie trzeba zawrzeć kilka przypisów. Przypis postaw, gdy skończysz pisać z danego źródła. W ten sposób napisana przez Ciebie informacja, znajdująca się przed tym przypisem, będzie uźródłowiona. Jeżeli do napisania danego fragmentu tekstu użyjesz kilku źródeł (czyli jedna informacja znajdzie się w kilku źródłach), postaw wszystkie przypisy do tych źródeł na końcu tego fragmentu.

Listę (taką, jak poniżej) możesz uźródłowić na kilka sposobów[b]:

  • Pierwszy z nich to postawienie przypisu przed całą listą, przed dwukropkiem[c]. Wtedy uźródłowiona jest cała lista oraz tekst przed dwukropkiem, do poprzedniego przypisu bądź też początku akapitu (w zależności, co jest pierwsze). Miejsce, w którym należy postawić przypis w tym sposobie, oznaczono przez „[b]”.
  • Drugi z nich to postawienie przypisu w danym punkcie. Wtedy uźródłowiony będzie tekst znajdujący się przed przypisem, lecz wyłącznie w danym punkcie, na zasadach podobnych jak w akapitach. Ten sposób jest najbardziej czytelny, gdy tabela jest długa lub gdy posiada dużo źródeł[d].

Tabelę również można uźródłowić na kilka sposobów:

  • Pierwszym z nich jest utworzenie osobnej kolumny na przypisy, wtedy źródło będzie popierać dany wiersz
  • Wikipedyści stawiają czasem przypis przed tabelą z adnotacją „Źródło” lub „Opracowano na podstawie materiału źródłowego”, wtedy przypis obejmuje całą tabelę

Źródła muszą być wiarygodne!

  Główna strona: Wikipedia:Weryfikowalność.

Umieszczając przypis w tekście, pamiętaj o sprawdzeniu, czy jest on wiarygodny. Źródło musi zostać wcześniej opublikowane oraz możliwie aktualne[e] Materiał źródłowy powinien być jak najbardziej rzetelny, czyli – w miarę możliwości – stworzony przez osoby trzecie (źródło wtórne), będące fachowcami w swej dziedzinie, która to praca przeszła pozytywnie recenzję. W praktyce, najlepsze są prace naukowe, takie jak artykuły opublikowane w wiarygodnych czasopismach naukowych czy podręczniki akademickie. Zawsze pisz własnymi słowami, nie przepisuj tekstu ze źródła. Prosimy, by Wikipedia nie była pierwszym miejscem, w którym opublikujesz swoje przełomowe wyniki badań. :)

Jak stosować przypisy?

  Główna strona: Pomoc:Techniczne aspekty stosowania przypisów.

Stosowanie przypisów w edytorze wizualnym (dostępnym pod przyciskiem „Edytuj”)

 Na pasku, znajdującym się na górze ekranu, znajdziesz przycisk „Przypis”. Po jego kliknięciu wyświetli Ci się okno kreatora przypisów. Po wklejeniu linku do strony internetowej, numeru ISBN książki lub innych kliknij przycisk „Wstaw”, a system automatycznie utworzy przypis.

 
 
Przycisk służący do edytowania przypisów

Upewnij się, że przypis wygenerowany przez automat ma wszystkie niezbędne informacje, takie jak autor, tytuł, data utworzenia źródła, numer strony w przypadku książek i czasopism lub adres URL w przypadku stron internetowych. Informacje muszą być dostępne od razu po otwarciu danej strony lub też książki w podanym miejscu. Jeżeli zajdzie taka potrzeba, możesz doprecyzować informacje, klikając przycisk „Edytuj”.

Możesz także ręcznie utworzyć przypis. W tym celu w kreatorze przypisów wybierz opcję „Ręczny”, a następnie „Cytuj źródło (szablon)”. Wypełnij odpowiednie pola szablonu, który Ci się wyświetli, a następnie zatwierdź.

Żeby skopiować przypis, wystarczy kliknąć myszką w cyferkę, pod którą się kryje i nacisnąć kombinację Ctrl+C, a następnie wkleić go (przez skrót klawiszowy Ctrl+V) w wybrane miejsce. Uwaga: metoda ta nie działa, gdy kliknie się na listę przypisów, a jedynie w tekście tworzonego przez Ciebie hasła.

Stosowanie przypisów w edytorze kodu źródłowego

 
Przycisk „Cytuj” w pasku narzędziowym (w twoim pasku może być umieszczony przy innej ikonce). Po kliknięciu pojawiają się opcje do wyboru: Strona WWW, Książka, Pismo itd.

W kodzie źródłowym najszybciej można wstawić przypisy do pozycji bibliograficznych za pomocą formularza dostępnego na pasku edycyjnym (nad oknem edycji). Najprościej przypis z szablonem dodać można półautomatycznie, korzystając z mechanizmu specjalnego formularza:

  1. Po wejściu w edytor kodu źródłowego (przycisk "Edytuj kod źródłowy"), kliknij w miejsce, w które ma być wstawiony przypis.
  2. Następnie kliknij w przycisk  , który znajduje się na pasku na górze ekranu. Po kliknięciu ukazują się przyciski szablonów Strona WWW, Książka, Pismo, Uniwersalny. Wybierz ten, który najlepiej odpowiada dla źródła, z którego korzystasz i wypełnij pola formularza, który Ci się wyświetli, podając szczegóły źródła.
  3. Następnie należy kliknąć przycisk Dodaj przypis, co spowoduje wstawienie kodu przypisu w zaznaczone wcześniej miejsce w oknie edycji.
  4. Jeżeli w tekście nie było wcześniej przypisów na dole strony, nad kategoriami i szablonami nawigacyjnymi (nad linkami zewnętrznymi i bibliografią, jeśli takie sekcje w artykule się znajdują) ustawiamy kursor i klikamy w przycisk == Przypisy == {{Przypisy}} znajdujący się pod oknem edycji.

Przykłady praktyczne wraz z omówieniem

Ogólne zasady stosowania źródeł

W tym przypadku przypis został postawiony, gdy wikipedysta przestał korzystać z danego źródła. Nie zawsze musi mieć to miejsce w momencie, gdy utworzysz nowy akapit, a nawet kropkę kończącą zdanie. Kolorami wyróżniono, gdzie sięga poszczególny przypis. Oto prosty przykład ilustrujący wykorzystanie przypisów bibliograficznych[2].

Jak twierdził oryginalnie Falski: Ala ma kota[przypis 1]. Z nowszej rozprawy Mruczkowskiego wynika jednak, że to Kot ma Alę[przypis 2], a wnioski z przekrojowego badania z 2025 roku wskazują, że kot ma też całe gospodarstwo domowe[przypis 3].

Przypisy

  1. ↑ Marian Falski, Elementarz, Warszawa: Wydawnictwo Polskie, 1910, s. 51 [dostęp 2026-04-27] (pol.).
  2. ↑ Mruczysław Mruczkowski, Podręcznik mruczenia, „Kwartalnik Koci Naukowy”, 2 (5), 2019, s. 3, DOI: 10.10033/j.hator.2019.01.001 [dostęp 2026-04-01].
  3. ↑ Raport na temat rynku deweloperskiego, [w:] Jan Kowalski, Rocznik statystyczny 2025, Główny Urząd Statystyczny, 25 grudnia 2026, ISBN 9549-23-23 [dostęp 2027-04-19] (pol.).

Zauważ, że przypis został postawiony w momencie, gdy wikipedysta przestał korzystać z danego źródła. Gdy przeszedł do kolejnego – i napisał wszystko, co powinien – postawił kolejny. W tym przypadku – już nieco trudniejszym – pokryło się to dokładnie z akapitami[3].

Czerwona taczka, także: Czerwone taczki (ang. The Red Wheelbarrow) – krótki wiersz amerykańskiego poety i lekarza Williama Carlosa Williamsa (1883–1963), po raz pierwszy opublikowany w 1923 roku w tomie Spring and All(inne języki), gdzie był oznaczony jako wiersz „XXII”. Utwór uchodzi za jeden z modelowych przykładów poezji imagistycznej, zbudowanej z niewielkiej liczby słów, skupionej na jednym, precyzyjnie uchwyconym obrazie[4].

Wiersz utrzymany jest w nowatorskiej konwencji: autor rezygnuje z tradycyjnej interpunkcji, rozbija tekst na niestandardowo ukształtowane wersy i strofy, a poszczególne składniki przedstawionej sceny przenikają się bez wyraźnych granic. Zgodnie z zasadą Williamsa „no ideas but in things” (pl. dosł. „żadnych idei poza rzeczami”) warstwa znaczeniowa – obejmująca także emocje i abstrakcyjne pojęcia – budowana jest tu wyłącznie poprzez opis konkretnego przedmiotu i sytuacji, tak że cały utwór skupia się na jednym, centralnym obrazie[5].

Może się zdarzyć, że jedną informację znajdziesz w kilku źródłach, wówczas postaw wszystkie te źródła obok siebie, na ogólnych zasadach[f].

Szubienica Montfaucon, początkowo drewniana, została zbudowana na wzgórzu Montfaucon na obrzeżach ówczesnego Paryża za panowania Ludwika IX (1226–1270), jako symbol jego władzy nad miastem. Pierwsze wzmianki o niej pochodzą z 1270. Za panowania Karola IV (1322–1328) została zinstytucjonalizowana i przebudowana na konstrukcję kamienną, w formie której funkcjonowała do 1627. Rozebrano ją w 1760[6][7][8].

Jedno źródło w kilku akapitach

Czasem zdarza się tak, że na podstawie źródła piszemy przez kilka akapitów. W takim przypadku przypis postaw na końcu każdego z nich[g].

W czasie działań wojennych w Polsce sowiecka armia i służby bezpieczeństwa prowadziły także systematyczny i oficjalnie usankcjonowany rabunek. W głąb ZSRR wywożono mienie publiczne i prywatne, w tym urządzenia zakładów przemysłowych, środki transportu, meble, surowce i płody rolne, zbiory archiwalne, biblioteczne i muzealne. Wartość mienia zrabowanego lub zdewastowanego przez Sowietów we wrześniu 1939 roku pozostaje niemożliwa do ustalenia[9].

Niektórzy przedstawiciele mniejszości narodowych zamieszkujących Kresy Wschodnie II Rzeczpospolitej wykorzystali wkroczenie wojsk sowieckich oraz wojenny chaos do wyrównania porachunków z miejscowymi Polakami i bezkarnej grabieży. Wielokrotnie napadano na pojedynczych żołnierzy lub niewielkie oddziałki WP. Ofiarą mordów, pobić, gwałtów i rabunków padali również polscy policjanci i urzędnicy oraz ich rodziny, ziemianie, osadnicy wojskowi i uchodźcy z zachodniej części Polski[9].

Uźródławianie list

Metoda I

Przy użyciu tej metody uźródłowiony jest zarówno tekst po dwukropku, jak i przed nim. Przed dwukropkiem tekst jest uźródłowiony na dokładnie tej samej zasadzie, co przypis (czyli do poprzedniego przypisu lub początku akapitu; w zależności, co jest pierwsze)[h].

Do rodzaju Thita należą 2 gatunki[10]:

  • Thita glauca
  • Thita philippinensis

Do rodzaju Thita należą 2 gatunki:

  • Thita glauca
  • Thita philippinensis[11]

Metoda II

Przy użyciu tej metody możesz uźródłowić tylko jeden punkt z listy bądź też jego część (na zasadach ogólnych)[i].

W filmie „Kapitan Ameryka: Wojna bohaterów” wzięli udział m.in.:

Uźródławianie tabeli

Metoda I

Zauważ, że dany przypis uźródławia konkretny wiersz[j].

Wybrani medaliści olimpijscy w saneczkarstwie
Rok i miejsce Złoto Srebro Brąz Źr.
2022, Pekin   Ludwig, JohannesJohannes Ludwig   Kindl, WolfgangWolfgang Kindl   Fischnaller, DominikDominik Fischnaller [15]
2026, Mediolan-Cortina   Langenhan, MaxMax Langenhan   Müller, JonasJonas Müller   Fischnaller, DominikDominik Fischnaller [16]

Przykłady niepoprawnego uźródławiania artykułów

Na przestrzeni rozdziału tekst poprawnie uźródłowiony zaznaczono kolorem zielonym, zaś niepoprawnie uźródłowiony – pogrubiono i zaznaczono kolorem czerwonym.

W przypadku biogramów należy zachować szczególną uwagę. Przykładowe zdanie bez przypisu jest problematyczne, ponieważ nie wiadomo, według kogo i zakonnik nie pochodził z Viterbo. Nie wiadomo też, dlaczego dana osoba tak twierdzi; nie przedstawiono argumentów. Czytelnik nie może więc więc zweryfikować kompetencji autora źródła, przez co zdanie jest szczególnie niewiarygodne[k].

Brat Leon urodził się pod koniec XII wieku, najprawdopodobniej w Asyżu[17]. Wstąpił do wspólnoty pokutników Franciszka, około 1215 roku, kiedy to działali oni na podstawie ustnego zatwierdzenia przez Innocentego III[17]. Twierdzenia, że pochodził z Viterbo należy odrzucić.

Załóżmy, że jako autor napisałeś dwa akapity przy pomocy poniższych źródeł. Chcąc je uźródłowić, musisz wstawić je na końcu obydwu z nich, nie zaś jak na dole[l].

Od początku swojego istnienia dziedzina uczenia maszynowego wykorzystywała do przewidywania danych zarówno modele dyskryminacyjne (zwracające przewidywaną klasyfikację lub rozkład warunkowy zmiennej objaśnianej), jak i generatywne (umożliwiające generowanie potencjalnych obserwacji).

Począwszy od końca lat 2000, pojawienie się uczenia głębokiego napędziło postęp oraz badania w obszarach takich jak klasyfikacja obrazów, rozpoznawanie mowy czy przetwarzanie języka naturalnego. Sieci neuronowe w tym okresie były zazwyczaj trenowane jako modele dyskryminacyjne ze względu na trudności związane z modelowaniem generatywnym[18][19].

Zobacz też

Uwagi

  1. ↑ Pamiętaj, że ta zasada nie dotyczy skrótów, jak p.n.e., n.p.m. itp.
  2. ↑ Jeżeli chcesz uźródłowić całą tę listę, przypis postaw w analogicznym miejscu w haśle. Przykład praktyczny znajdziesz niżej.
  3. ↑ Niektórzy wikipedyści przypis stawiają przed kropką kończącą ostatni punkt listy wypunktowanej, w ten sposób uźródłowiona jest cała lista oraz tekst przed dwukropkiem, do poprzedniego przypisu bądź też początku akapitu (w zależności, co jest pierwsze).
  4. ↑ Stawiając przypis w tym miejscu, uźródłowiony będzie cały tekst: „Drugi z nich to postawienie przypisu w danym punkcie. Wtedy uźródłowiony będzie tekst znajdujący się przed tym punktem, lecz wyłącznie w nim, na zasadach podobnych jak w akapitach”.
  5. ↑ Nie możesz wykorzystać informacji, których tylko Ty jesteś w posiadaniu lub Twoje najbliższe otoczenie. Te muszą zostać najpierw opublikowane w rzetelnym źródle. Patrz Wikipedia:Nie przedstawiamy twórczości własnej.
  6. ↑ Przykład pochodzi z artykułu Szubienica Montfaucon, autorzy znajdują się w jego historii
  7. ↑ Przykład (zmodyfikowany) pochodzi z artykułu Zbrodnie sowieckie w kampanii wrześniowej, autorzy znajdują się w jego historii
  8. ↑ Przykład pochodzi z artykułu Thita, autorzy znajdują się w jego historii.
  9. ↑ Przykład (zmodyfikowany) pochodzi z artykułu Kapitan Ameryka: Wojna bohaterów, autorzy znajdują się w jego historii.
  10. ↑ Przykład (zmodyfikowany) pochodzi z artykułu Medaliści igrzysk olimpijskich w saneczkarstwie, autorzy znajdują się w jego historii.
  11. ↑ Przykład (zmodyfikowany) pochodzi z artykułu Brat Leon, autorzy znajdują się w jego historii.
  12. ↑ Przykład (zmodyfikowany) pochodzi z artykułu Generatywna sztuczna inteligencja, autorzy znajdują się w jego historii.

Przypisy

  1. ↑ Czasem może się zdarzyć, że będziesz chciał dodać jakąś treść do informacji, która nie ma przypisów. Koniec nieuźródłowionego tekstu wtedy oznaczyć, wstawiając {{fakt}}. W ten sposób przypis, którego użyjesz do poparcia swoich informacji, swym zasięgiem nie obejmie starego tekstu.
  2. ↑ Przykład (zmodyfikowany) pochodzi z artykułu Nieobywatele (Estonia), autorzy znajdują się w jego historii.
  3. ↑ Przykład (zmodyfikowany) pochodzi z artykułu Czerwona taczka, autorzy znajdują się w jego historii.
  4. ↑ James Green, The Red Wheelbarrow by William Carlos Williams [online], EBSCO, 2022 [dostęp 2026-03-11] (ang.).
  5. ↑ Craig Morgan Teicher, William Carlos Williams: “The Red Wheelbarrow” [online], The Poetry Foundation, 8 stycznia 2020 [dostęp 2026-03-11].
  6. ↑ Jerzy Starnawski: Średniowiecze. WSiP, s. 353. ISBN 83-02-03570-X. [dostęp 2025-10-21].
  7. ↑ Maciej Trzciński: Miecz katowski, pręgierz, szubienica. Zabytki jurysdykcji karnej na Dolnym Śląsku (XIII-XVIII w.). Wrocław: 2001, s. 224. ISBN 83-88430-18-1.
  8. ↑ Colin Jones: Paris: Biography of a City. 2006, s. 79–81. ISBN 0-14-194191-X. [dostęp 2025-10-21].
  9. ↑ a b Albin Głowacki: Sowieci wobec Polaków na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej: 1939–1941. Łódź: GKBZpNP-IPN, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 1998, s. 42–44. ISBN 83-7171-181-6.
  10. ↑ Pteropliini w Old World Cerambycidae Catalog. [dostęp 2024-11-18].
  11. ↑ Pteropliini w Old World Cerambycidae Catalog. [dostęp 2024-11-18].
  12. ↑ Justin Kroll: ‘Captain America 3’ Takes Shape at Marvel (Exlusive). Variety. [dostęp 2014-01-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-12-07)]. (ang.).
  13. ↑ Rebecca Ford, Borys Kit: Marvel Reveals Complete Phase 3 Plans, Dates 'Black Panther,' 'Inhumans,' ‘Avengers: Infinity War’. The Hollywood Reporter. [dostęp 2014-10-28]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (ang.).
  14. ↑ Chris Arrant: Captain America: Civil War Directors: Black Widow Will Be Back, More. Newsarama. [dostęp 2015-01-15]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (ang.).
  15. ↑ Yanqing National Sliding Centre – Luge – Men’s Singles – Results. Olympics.com, 6 lutego 2022. [dostęp 2022-02-06]. (ang.).
  16. ↑ Cortina Sliding Centre - Luge – Men’s Singles – Results. fil-luge.org, 8 lutego 2026. [dostęp 2026-02-08]. (ang.).
  17. ↑ a b Leone d’Assisi. Enciclopedia Treccani. [dostęp 2023-01-27]. (wł.).
  18. ↑ Andrew Ng, Michael Jordan, On Discriminative vs. Generative Classifiers: A comparison of logistic regression and naive Bayes, „Advances in Neural Information Processing Systems”, 14, MIT Press, 2001 [dostęp 2025-04-19].
  19. ↑ Tony Jebara, Machine Learning. Discriminative and generative, Springer Link, 2004, DOI: 10.1007/978-1-4419-9011-2 [dostęp 2025-04-19] (ang.).
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pomoc:Przypisy&oldid=79934072#Wstawianie_przypisów_merytorycznych_(tzw._uwag)”