Hebrydy

Hebrydy (ang. Hebrides, wym. [ˈhɛbrɨdiːz], lub Western Isles; gael. Innse Gall) – archipelag ok. 500 wysp na Oceanie Atlantyckim, wzdłuż północno-zachodnich wybrzeży Szkocji. Hebrydy należą do Wielkiej Brytanii. Główną miejscowością jest Stornoway. Wyspy zajmują powierzchnię 7555 km², a zamieszkuje je 43,4 tys. osób (2001).

Hebrydy

Widok z wyspy Lewis and Harris (Hebrydy Zewnętrzne), poprzez cieśninę The Minch, na wyspę Skye (Hebrydy Wewnętrzne)
Kontynent	Europa
Państwo	Wielka Brytania
Kraj	Szkocja
Akwen	Ocean Atlantycki
Liczba wysp	około 500
Powierzchnia	7555 km²
Populacja (2001) • liczba ludności	43,4 tys.
Mapa
Położenie na mapie Szkocji Hebrydy
Położenie na mapie Wielkiej Brytanii Hebrydy
57°00′N 7°00′W

Geografia

Hebrydy dzielą się na:

• Hebrydy Zewnętrzne (m.in. wyspy Lewis and Harris, North Uist, South Uist i St Kilda)
• Hebrydy Wewnętrzne (m.in. wyspy Skye, Mull, Iona, Islay, Jura).

Pomiędzy nimi jest Morze Hebrydzkie i kanał The Minch. Hebrydy są górzyste, do niemal 1000 m n.p.m. (Sgurr Alasdair 993 m), znajdują się na nich liczne bagna i jeziora.

Na Hebrydach rozwinęło się rybołówstwo, hodowla owiec i bydła, a także drobny przemysł tkacki (tweed).

Historia

Kamienny krąg z Callanish

Pierwsze ślady ludzkiej bytności na Hebrydach pochodzą z okresu 8500–8250 p.n.e., z mezolitu. Wyspy w I tysiącleciu zostały zasiedlone przez Celtów. Klasztor założony przez świętego Kolumbę w 563 roku na wyspie Iona stał się ośrodkiem monastycyzmu celtyckiego, z którego prowadzono chrystianizację Piktów i Nortumbrii. W VIII wieku rozpoczęły się najazdy norweskich wikingów. W IX wieku Hebrydy znalazły się pod panowaniem Normanów, a w 1266 r. zostały włączone do Szkocji.

W czasach nowożytnych Hebrydy, położone poza obszarem niszczonym przez wojny, dzięki pomyślnie rozwijającej się uprawie ziemniaków, stanowiły region stabilizacji gospodarczej i społecznej. W XIX i XX w. nastąpiła emigracja gospodarcza do Australii i Kanady.

Wpływ na kulturę

Od wysp wzięła tytuł skomponowana w 1829 roku przez Feliksa Mendelssohna uwertura koncertowa Hebrydy h-moll, op. 26. Marjory Kennedy-Fraser wydała trzy tomy Songs of the Hebrides (Pieśni Hebrydów) (1909, 1917, 1921), czwarty wolumin – From the Hebrides – kilka lat później. W 1913 roku Granville Bantock skomponował Hebridean Symphony (którą dedykował Kennedy-Fraser), w 1920 roku balladę orkiestrową The Sea Reivers (porzucone scherzo z Hebridean Symphony) oraz Caristiona, A Hebridean Seascape (wersja zrewidowana 1943-44) – obydwa utwory opublikowane jako Two Hebridean Sea Poems .

Akcja eksperymentalnej gry komputerowej Dear Esther toczy się na jednej z hebrydzkich wysp.

Na Hebrydach – a konkretnie na Lewis – toczy się akcja trylogii Petera Maya „Wyspa Lewis”.

Hebrydy to także główne miejsce pobytu Davida Huntera w kryminale Simona Becketta „Zapisane w kościach”.

Zobacz też

• Nowe Hebrydy

Bibliografia

• Lewis Foreman tekst w książeczce do nagrania: Granville Bantock – Orchestral Music, Royal Philharmonic Orchestra, Vernon Handley, 6CD, DDD, Hyperion Records, 2007, CDS44281/6.