Emil Chroboczek
Emil Chroboczek (ur. 18 września 1902 w Dziećmorowicach[1], zm. 25 września 1978 w Warszawie) – polski profesor nauk rolniczych, agrotechnik i hodowca roślin, specjalista w zakresie uprawy warzyw. Wieloletni kierownik Katedry Warzywnictwa Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego (SGGW), dyrektor Instytutu Warzywnictwa w Skierniewicach (1964–1972).
| Data i miejsce urodzenia |
18 września 1902 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
25 września 1978 |
| Profesor nauk rolniczych | |
| Specjalność: uprawa i hodowla warzyw | |
| Alma Mater |
Uniwersytet Poznański (1929) |
| Doktorat |
1932 |
| Habilitacja |
1936 |
| Profesura |
1937 (profesor nadzwyczajny), 1946 (profesor zwyczajny) |
| Polska Akademia Nauk | |
| Status |
członek korespondent (1954), |
| Doktor honoris causa Uniwersytet Humboldtów w Berlinie – 1960 Uniwersytet Ogrodniczy w Budapeszcie – 1970 Akademia Rolnicza w Lublinie – 1974 | |
| Pracownik naukowy, nauczyciel akademicki | |
| Uczelnia wyższa | |
| Stanowisko | |
| Okres zatrudn. |
1929–1964 |
| Instytut badawczy | |
| Stanowisko |
dyrektor |
| Okres zatrudn. |
1964–1972 |
| Odznaczenia | |
     
| |
Życiorys
edytujW 1929 ukończył studia na Wydziale Rolniczo-Leśnym Uniwersytetu Poznańskiego (dyplom inżyniera rolnictwa), po czym rozpoczął pracę w Zakładzie Genetyki i Hodowli Roślin Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie[2]. W 1932 otrzymał stypendium Fundacji Kościuszkowskiej na studia w Cornell University w Stanach Zjednoczonych[3]. W 1932 przygotował w Stanach Zjednoczonych rozprawę doktorską pt. A study of some ecological factors influencing seedstalk development in beets[4]. W 1936 uzyskał habilitację[2]. W latach 1933–1938 prowadził prace doświadczalne nad uprawą i przechowywaniem cebuli, które sprawiły, że Polska stała się jej eksporterem, a polska cebula zdobyła bardzo wymagający rynek angielski[4].
Był profesorem uprawy i hodowli warzyw w SGGW w Warszawie (od 1937 profesor nadzwyczajny, od 1946 profesor zwyczajny)[2], długoletnim kierownikiem Katedry Warzywnictwa[4]. W latach 1948–1950 pełnił funkcję dziekana Wydziału Ogrodniczego SGGW[2]. W 1953 zapoczątkował wydawanie czasopisma naukowego „Biuletyn Warzywniczy”, którym przez wiele lat kierował[2][4]. Zainicjował utworzenie i był pierwszym dyrektorem (w latach 1964–1972) Instytutu Warzywnictwa w Skierniewicach[5][6]. Od 1954 członek korespondent, od 1966 członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk[2]. Autor podręcznika akademickiego Ogólna uprawa roślin warzywnych (1957)[2]. W 1972 przeszedł na emeryturę[4].
Miał wielkie zasługi w odbudowie i przywróceniu dawnej świetności zabytkowemu Pałacowi Prymasowskiemu w Skierniewicach, siedzibie Instytutu Warzywnictwa, wraz z otaczającym go zespołem parkowym[4].
Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera B 32, rząd 3, grób 17)[4].
Życie prywatne
edytujSyn Jana i Filomeny, w 1936 zawarł związek małżeński z Zofią Gabryl[1]. Mieli dwoje dzieci, córkę Hannę i syna Jana[4]. Żona, Zofia Aniela Chroboczkowa (zm. 1999), została pochowana wraz z mężem[4]. Był wierzącym i praktykującym katolikiem[4].
Odznaczenia i wyróżnienia
edytujDoktoraty honoris causa
edytujOtrzymał doktoraty honoris causa Uniwersytetu Humboldtów w Berlinie (1960), Uniwersytetu Ogrodniczego w Budapeszcie (1970) i Akademii Rolniczej w Lublinie (1974)[2].
Odznaczenia
edytuj- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski[5]
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski[5]
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1954, „za zasługi w dziedzinie nauki”)[7]
- Medal Komisji Edukacji Narodowej[4]
- Złota Odznaka „Za opiekę nad zabytkami”[4]
- Odznaka „Zasłużony Pracownik Rolnictwa”[4]
- Srebrna Odznaka Zasłużonego w Rozwoju Województwa Katowickiego[4]
- Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955)[8]
Upamiętnienie
edytujW 1995 otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Miasta Skierniewice[9], gdzie znajduje się ulica jego imienia, i jest patronem Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w Szubinie koło Bydgoszczy[4]. W 2004 Rada Naukowa Instytutu Warzywnictwa w Skierniewicach nadała instytutowi jego imię[6]. W Pałacu Prymasowskim w Skierniewicach, obecnej siedzibie Instytutu Ogrodnictwa, znajduje się poświęcona mu marmurowa tablica pamiątkowa, odsłonięta w 1972, i stała wystawa obrazująca jego życie i twórczość[4].
Przypisy
edytuj- ↑ a b Stanisław Łoza (red.), Czy wiesz kto to jest?, (przedr. fotooffs., oryg.: Warszawa, Wydaw. Głównej Księgarni Wojskowej, 1938), Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe: na zam. Zrzeszenia Księgarstwa, 1983, s. 104 [dostęp 2025-12-17].
- ↑ a b c d e f g h Emil Chroboczek (1902–1978). W: Stanisław Sierpowski, Józef Malinowski: Sylwetki sławnych i zasłużonych absolwentów Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2019, s. 41–42. ISBN 978-83-232-3481-4. [dostęp 2025-12-13].
- ↑ Stypendyści fundacji Kościuszkowskiej. „Gazeta Lwowska”, s. 6, nr 158 z 14 lipca 1932. [dostęp 2025-12-17].
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p Adam Jan Dobrzański: Profesor Emil Chroboczek. Instytut Ogrodnictwa. [dostęp 2025-12-15].
- ↑ a b c Historia Instytutu. Instytut Ogrodnictwa. [dostęp 2023-02-01].
- ↑ a b O Instytucie. Instytut Warzywnictwa. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-09-23)].
- ↑ Uchwała Rady Państwa z dnia 19 lipca 1954 r. o nadaniu odznaczeń państwowych (M.P. z 1954 r. Nr 108, poz. 1463).
- ↑ Lista osób odznaczonych „Medalem 10-lecia Polski Ludowej” (M.P. z 1955 r. Nr 112, poz. 1450.)
- ↑ Honorowy Obywatel Miasta Skierniewice. Urząd Miasta Skierniewice. [dostęp 2025-12-17].
Bibliografia
edytuj- Chroboczek Emil, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2010-11-14].
- Emil Chroboczek (1902–1978). W: Stanisław Sierpowski, Józef Malinowski: Sylwetki sławnych i zasłużonych absolwentów Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2019, s. 41–42. ISBN 978-83-232-3481-4. [dostęp 2025-12-13].
- Adam Jan Dobrzański: Profesor Emil Chroboczek. Instytut Ogrodnictwa. [dostęp 2025-12-15].