2016

Digwyddiadau

Ionawr

28 Ionawr - Cyfundrefn Iechyd y Byd yn cyhoeddi ei bod yn bur debygol y gwelir y Y Feirws Zika yn ymledu drwy'r rhan fwyaf o'r Americas.

Chwefror

7 Chwefror – Gogledd Corea yn lansio roced pell-gyrhaeddol i'r gofod, a chafwyd cryn feirniadaeth ar draws y byd.
26 Chwefror - Etholiad cyffredinol yn Iwerddon.

Mawrth

Diawled Caerdydd yn symud i leoliad newydd yn Arena Iâ Cymru.
19 Mawrth – Alun Cairns yn cael ei benodi'n Ysgrifennydd Gwladol Cymru.
21 Mawrth – Arlywydd Unol Daleithiau America, Barack Obama, yn ymweld â Cuba.
22 Mawrth – Tri ffrwydriad ym Mrwsel, Gwlad Belg yn lladd 32 ac yn anafu dros 259 o bobl. Gwladwriaeth Islamaidd Irac a'r Lefant (ISIL) yn hawlio cyfrifoldeb.

Ebrill

3 Ebrill - Cyhoeddi 11.5 miliwn o bapurau cyfrinachol cwmni 'Mossack Fonseca', papurau a elwir yn "Bapurau Panama" gan nodi gwybodaeth am tua 214,000 o gwmnïau hafan treth.
6 Ebrill - Sigmundur Davíð Gunnlaugson, Prif Weinidog Gwlad yr Iâ yn ymddiswyddo.

Mai

5 Mai - Etholiad Cynulliad Cenedlaethol Cymru, 2016.
19 Mai - Hediad 804 cwmni EgyptAir yn syrthio uwch y Môr Canoldir rhwng Paris a Cairo, gan ladd 66 o bobl oedd ar ei bwrdd.

Mehefin

1 Mehefin - Agoriad swyddogol 'Prif Dwnnel Gotthard' (Gotthard Base Tunnel'), twnnel hiraf a thyfnaf y byd, i gludo trenau.
10 Mehefin - Dechrau Pencampwriaeth UEFA Euro 2016.
20 Mehefin - 20 Mehefin 2016, Tîm pêl-droed cenedlaethol Cymru yn llwyddo i ennill Grŵp B, a chyrraedd rownd yr 16 olaf yng nghystadleuaeth Ewro 2016 wedi iddynt guro Rwsia o dair gôl i ddim.
23 Mehefin - Cymru a Lloegr yn pleidleisio dros adael y Gymuned Ewropeaidd; gweler: Refferendwm y Deyrnas Unedig.

Gorffennaf

4 Gorffennaf - Y chwiliedydd gofod Juno yn cylchdroi o amgylch y blaned Iau.
6 Gorffennaf - Portiwgal yn curo Cymru 2-0 yn rownd gyn-derfynol Cystadleuaeth Ewro 2016.
13 Gorffennaf - Theresa May yn cael ei phenodi'n arweinydd y Blaid Geidwadol ac felly'n Brif Weinidog y Deyrnas Unedig.
29 Gorffennaf – 6 Awst – Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir Fynwy a'r Cyffiniau 2016 (Gweler isod)

Awst

5-21 Awst - Gemau Olympaidd yr Haf 2016, Rio de Janeiro.
24 Awst – Daeargryn 6.2 yn taro canol yr Eidal, gan ladd 299 o bobol.

Medi

3 Medi - UDA a Tsieina yn arwyddo Cytundeb Amgylchedd y Ddaear, Paris, sef isgytundeb a grewyd yn dilyn Cynhadledd y Cenhedloedd Unedig ar Newid Hinsawdd 2015 a gynhaliwyd ym Mharis.
9 Medi - Llywodraeth Gogledd Corea yn cynnal ei phumed prawf niwclear. Arweinwyr y byd yn condemnio’r weithred, gyda De Corea yn ei galw’n “ddifrifwch maniacal”.
30 Medi - Dau baentiad gan Vincent van Gogh gwerth $100 miliwn (Morlun o Scheveningen a Morlun yn Scheveningen a'r Gynulleidfa yn Gadael yr Eglwys Ddiwygiedig yn Nuenen), yn cael eu hadfer ar ôl cael eu dwyn ar 7 Rhagfyr 2002, o Amgueddfa Van Gogh yn Amsterdam.

Hydref

8 Hydref - Perfformiad cyntaf o Cantata Memoria gan Syr Karl Jenkins (gyda barddoniaeth gan Mererid Hopwood) yng Nghanolfan Mileniwm Cymru.
13 Hydref - Maldives yn cyhoeddi eu penderfyniad i dynnu'n ôl o Gymanwlad Lloegr.

Tachwedd

2 Tachwedd - Joanna Penberthy yn cyhoeddi ei bod wedi ei dewis yn Esgob Tyddewi.
8 Tachwedd - Etholiad arlywyddol yr Unol Daleithiau: Y dyn busnes Donald Trump yn cael ei ethol yn 45ed Arlywydd yr Unol Daleithiau mewn buddugoliaeth annisgwyl yn erbyn ei wrthwynebydd, y cyn Ysgrifennydd Gwladol Hillary Clinton.

Rhagfyr

4 Rhagfyr - Refferendwm cyfansoddiadol yn cael ei gynnal yn yr Eidal, gan arwain at ymddiswyddiad y Prif Weinidog.
19 Rhagfyr - Andrei Karlov, llysgennad Rwsia i Dwrci, yn cael ei lofruddio gan heddwas Twrcaidd (nad oedd ar ddyletswydd) mewn arddangosfa gelf yn Ankara.
23 Rhagfyr - Cyngor Diogelwch y Cenhedloedd Unedig yn mabwysiadu Penderfyniad 2334 yn condemnio “aneddiadau Israel yn nhiriogaethau Palestina a feddiannwyd ers 1967”.

Genedigaethau

19 Ebrill - Tywysog Alexander o Sweden, wyr Carl Gustaf XVI, brenin Sweden

Marwolaethau

5 Ionawr - Pierre Boulez, cyfansoddwr ac arweinydd, 90
10 Ionawr - David Bowie, canwr ac cerddor, 69
8 Chwefror - John Disley, athletwr, 87^[1]
16 Chwefror - Jim Pleass, cricedwr (Glamorgan), 92^[2]
8 Mawrth - George Martin, cynhyrchydd recordiau a cherddor, 90
14 Mawrth - Peter Maxwell Davies, cyfansoddwr, 81
31 Mawrth
- Zaha Hadid, pensaer, 65
- Ronnie Corbett, actor a digrifwr, 85
- Imre Kertész, awdur, 86
- Hans-Dietrich Genscher, gwleidydd a diplomydd, 89
10 Ebrill
- Howard Marks, cannabis smuggler, writer and legalisation campaigner, 70 (canser)^[3]
- Arglwyddes Woodward (Melinda Rose Woodward), gwraig Syr Tom Jones, 75
13 Ebrill
- Gareth Thomas, actor, 71^[4]
- Gwyn Thomas, bardd, 79^[5]
9 Mai - Gareth Gwenlan, television producer, 79^[6]
2 Gorffennaf
- Elie Wiesel, sgriptiwr, 87
- Michel Rocard, gwleidydd, 85
- Caroline Aherne, actores a digrifwraig, 52
21 Gorffennaf - J. O. Roberts, actor, 84^[7]
31 Gorffennaf - Gwynn ap Gwilym, author, 61^[8]
1 Awst - Dai Dower, paffiwr, 83^[9]
24 Medi - Mel Charles, pêl-droediwr a brawd John Charles, 81^[10]
1 Hydref - Daphne Odjig, arlunydd, 97
3 Hydref - Andrew Vicari, arlunydd, 84^[11]
13 Hydref
- Bhumibol Adulyadej, brenin Gwlad Tai, 88
- Dario Fo, actor, sgriptiwr a dramodydd, 90
16 Hydref - Kigeli V, brenin Rwanda, 80
18 Hydref
- Gary Sprake, pêl-droediwr, 71^[12]
- Huw Jones, esgob, 82^[13]
21 Hydref - Raine, Iarlles Spencer, llysfam Diana, Tywysoges Cymru, 87
22 Hydref - Terry James, cyfansoddwr, 83
23 Hydref - Pete Burns, canwr, 57
24 Hydref - Bobby Vee, canwr, 73
16 Tachwedd - Len Allchurch, pêl-droediwr, 83
8 Rhagfyr - Fred Secombe, awdur, 97^[14]
9 Rhagfyr - Edwin Benson, siaradwr olaf Mandaneg, 85
21 Rhagfyr - Deddie Davies, actores, 78^[15]
22 Rhagfyr - John Gwilliam, chwaraewr rygbi'r undeb, 93^[16]
27 Rhagfyr - Carrie Fisher, actores, 60

Rhai Cymry a fu farw yn 2016

Rhestr Wicidata:

Diweddarwch y rhestr nawr | WQS | Chwiliwch am ddelweddau

Rhif	enw llawn	enw cyntaf	galwedigaeth	rhyw	alma mater	dyddiad geni	dyddiad marw	man geni
1	John Disley	John	cystadleuydd yn y Gemau Olympaidd cyfeiriannydd ysgolfeistr	gwrywaidd	The Marches School Loughborough College	1928-11-20	2016-02-08	Corris
2	John Gwilliam	John	chwaraewr rygbi'r undeb	gwrywaidd	Coleg y Drindod, Caergrawnt Ysgol Trefynwy	1923-02-28	2016-12-21	Pont-y-pŵl
3	David Nash	David	hyfforddwr chwaraeon chwaraewr rygbi'r undeb	gwrywaidd		1939-07-15	2016-10-30	Trefynwy
4	Gary Sprake	Gary	pêl-droediwr	gwrywaidd		1945-04-03	2016-10-18	Abertawe
5	Len Allchurch	Len	pêl-droediwr	gwrywaidd		1933-09-12	2016-11-16	Abertawe
6	Mel Charles	Mel	pêl-droediwr hunangofiannydd	gwrywaidd		1935-05-14	2016-09-24	Abertawe
7	John Roberts	John	pêl-droediwr gwerthwr driving instructor rheolwr pêl-droed	gwrywaidd		1946-09-11	2016-01-04	Abercynon
8	Barry Lloyd	Barry	cricedwr	gwrywaidd		1953-09-06	2016-12-01	Castell-nedd
9	Dai Dower	David William	paffiwr	gwrywaidd		1933-06-20	2016-08-01	Abercynon
10	Dave Colclough	Dave	chwaraewr pocer rhaglennwr	gwrywaidd		1964-03-04	2016-10-18	Caerfyrddin
11	David Green	David	cricedwr newyddiadurwr	gwrywaidd	Ysgol Ramadeg Manceinion Prifysgol Rhydychen Coleg y Trwyn Pres, Rhydychen	1939-11-10	2016-03-19	Llanengan
12	Graham Moore	Graham	pêl-droediwr	gwrywaidd		1941-03-07	2016-02-09	Hengoed
13	Gwyn Thomas	Gwyn	bardd	gwrywaidd	Coleg yr Iesu, Rhydychen	1936-09-02	2016-04-13	Tanygrisiau
14	Jim Pleass	Jim	cricedwr	gwrywaidd		1923-05-21	2016-02-16	Caerdydd
15	Jim Pressdee	Jim	cricedwr pêl-droediwr	gwrywaidd		1933-06-19	2016-07-20	Y Mwmbwls
16	Russell Coughlin	Russell	pêl-droediwr	gwrywaidd		1960-02-15	2016-08-03	Abertawe
17	Terence Cook	Terence	chwaraewr rygbi'r gynghrair chwaraewr rygbi'r undeb	gwrywaidd		1927-06-24	2016-01-18	Bedwas
18	Gareth F. Williams	Gareth	llenor	gwrywaidd	Ysgol Eifion Wyn Ysgol Eifionydd, Porthmadog Prifysgol Bangor	1955-02-09	2016-09-14	Porthmadog
19	Barbara Hardy	Barbara	hanesydd llenyddiaeth bardd llenor ysgolhaig llenyddol academydd llenor dysgedig Saesnegydd	benywaidd	Coleg Prifysgol Llundain	1924-06-27	2016-02-12	Abertawe
20	Mitch Fenner	Mitch	gymnast hyfforddwr chwaraeon cyflwynydd chwaraeon	gwrywaidd		1946-03-25	2016-07-03	Caerdydd
21	John S. Davies	John	cemegydd academydd	gwrywaidd	Ysgol Ramadeg Y Frenhines Elisabeth Prifysgol Abertawe Sefydliad Technoleg Massachusetts	1940-06-07	2016-01-22	Llandudoch
22	Gomer Lloyd		mabolgampwr	gwrywaidd		1947-02-26	2016-01-03	Abertawe
23	Hugh Meikle	Hugh	cwrlydd curling coach	gwrywaidd		1940-12-25	2016-02-19	Penbedw
24	Rev. Gethin Abraham-Williams	Gethin	gweinidog gyda'r Bedyddwyr eciwmenydd	gwrywaidd	Ysgol Gymraeg yr Urdd Ysgol Ardwyn Prifysgol Aberystwyth Coleg Regent's Park, Rhydychen	1939	2016-11-27
25	Peter Markey	Peter	arlunydd	gwrywaidd		1930	2017	Abertawe
26	David Burns Moffat	David	meddyg llawfeddyg anatomydd academydd	gwrywaidd		1921	2017	Abertawe

Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Y celfyddydau

Cerddoriaeth

Karl Jenkins - Cantata Memoria – Er Mwyn y Plant; cyfansoddiad corawl a grëwyd gan Syr Karl Jenkins a'r Prifardd Mererid Hopwood i goffau hanner canmlwyddiant trychineb Aberfan.

Albymau

John Cale - M:FANS
Aled Jones - One Voice

Eisteddfod Genedlaethol (Sir Fynwy)

Chwaraeon

Gwobrau

Gwobrau Chwaraeon Cymru, BBC
- Jade Jones, Personoliaeth Chwaraeon y Flwyddyn. Gareth Bale, a ddaeth yn ail, ac Elinor Barker yn y trydydd safle.
- Chris Coleman, Gwobr Cydnabyddiaeth Arbennig

Canlyniadau

Pencampwriaeth y Chwe Gwlad 2016: Lloegr (10); Cymru (7), Iwerddon (5), yr Alban (4), Ffrainc (4) a'r Eidal (0)
Tîm pêl-droed cenedlaethol Cymru: Cymru'n cyrraedd rownd gynderfynol cystadleuaeth pêl-droed rhyngwladol am y tro cyntaf erioed; nid oedd Ben Davies nac Aaron Ramsey yn chwarae; Portiwgal 2, Cymru 0.
C.P.D. Dinas Abertawe yn parhau yn Uwch Gynghrair Lloegr, gydag Alan Curtis yn Rheolwr dros dro ar ddechrau'r flwyddyn ac yna Francesco Guidolin a Bob Bradley yn ei ddilyn; prynnwyd y Clwb gan Gonsortiwm Jason Levien.

Gwobrau Nobel

Cyfeiriadau

↑ "John Disley dies aged 87". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2017-01-22. Cyrchwyd 2016-12-28.
↑ Glamorgan 1948 county championship winning legend Jim Pleass dies aged 92
↑ 'Mr Nice' Howard Marks dies aged 70
↑ Gareth Thomas 1945 - 2016
↑ Wales' former national poet Gwyn Thomas dies
↑ Only Fools and Horses producer Gareth Gwenlan dies
↑ Tributes paid to Anglesey actor J O Roberts who has died
↑ Tributes paid to renowned poet and vicar Gwynn ap Gwilym
↑ "Dai Dower: Former British flyweight champion dies aged 83". BBC Sport. 1 Awst 2016. Cyrchwyd 1 Awst 2016.
↑ "Mel Charles: Ex-Wales, Swansea and Arsenal great dies, aged 81". BBC Sport. 24 Medi 2016. Cyrchwyd 24 Medi 2016.
↑ Tributes as Saudi royal artist Andrew Vicari dies at home Wales
↑ Gary Sprake obituary. The Guardian 20 Hydref 2016. Adalwyd 18 Hydref 2018.
↑ "Tributes paid to former Dean of Brecon". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2017-01-15. Cyrchwyd 2016-12-28.
↑ Tributes to Sir Harry Secombe's brother and author Rev Fred Secombe who has died at 98
↑ Kathryn Williams, "Stella and The Railway Children actress Deddie Davies dies at the age of 78", Wales Online, 21 Rhagfyr 2016
↑ "Former Wales captain John Gwilliam dies, aged 93". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-12-29. Cyrchwyd 2016-12-28.

[1] "John Disley dies aged 87". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2017-01-22. Cyrchwyd 2016-12-28.

[2] Glamorgan 1948 county championship winning legend Jim Pleass dies aged 92

[3] 'Mr Nice' Howard Marks dies aged 70

[4] Gareth Thomas 1945 - 2016

[5] Wales' former national poet Gwyn Thomas dies

[6] Only Fools and Horses producer Gareth Gwenlan dies

[7] Tributes paid to Anglesey actor J O Roberts who has died

[8] Tributes paid to renowned poet and vicar Gwynn ap Gwilym

[9] "Dai Dower: Former British flyweight champion dies aged 83". BBC Sport. 1 Awst 2016. Cyrchwyd 1 Awst 2016.

[10] "Mel Charles: Ex-Wales, Swansea and Arsenal great dies, aged 81". BBC Sport. 24 Medi 2016. Cyrchwyd 24 Medi 2016.

[11] Tributes as Saudi royal artist Andrew Vicari dies at home Wales

[12] Gary Sprake obituary. The Guardian 20 Hydref 2016. Adalwyd 18 Hydref 2018.

[13] "Tributes paid to former Dean of Brecon". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2017-01-15. Cyrchwyd 2016-12-28.

[14] Tributes to Sir Harry Secombe's brother and author Rev Fred Secombe who has died at 98

[15] Kathryn Williams, "Stella and The Railway Children actress Deddie Davies dies at the age of 78", Wales Online, 21 Rhagfyr 2016

[16] "Former Wales captain John Gwilliam dies, aged 93". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-12-29. Cyrchwyd 2016-12-28.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]